Wat leert de miljardairsbelasting in Californië ondernemers

Wat is er in Californië gebeurd?

Californië heeft tegen een belasting voor miljardairs gestemd. Volgens het bericht van Het Financieele Dagblad was het voor de voorstanders vanaf het begin moeilijk om voldoende steun te vinden. Ook gouverneur Gavin Newsom was tegen de belasting.

Daarmee staat één punt centraal: een voorstel dat zich richt op de rijkste inwoners, kan niet vanzelf op voldoende politiek draagvlak rekenen. De afwijzing zegt op zichzelf nog niet waarom afzonderlijke kiezers tegenstemden, of welke alternatieve belastingmaatregelen zij zouden steunen.

Waarom is de positie van Gavin Newsom relevant?

Dat ook de gouverneur tegen was, onderstreept hoe lastig de uitgangspositie voor de voorstanders was. Zij moesten niet alleen steun voor een nieuwe heffing organiseren, maar deden dat ook zonder de instemming van Newsom.

Zijn tegenstand mag echter niet worden verward met een vastgestelde verklaring voor de uitslag. Uit het beschikbare bronfragment blijkt evenmin welke bezwaren voor hem doorslaggevend waren. Uitspraken over bijvoorbeeld vertrekkende miljardairs of teruglopende investeringen zouden aanvullende onderbouwing vereisen.

Voor ondernemers is juist die terughoudendheid belangrijk. Een politiek standpunt, een verwachte economische reactie en een daadwerkelijk gemeten effect zijn drie verschillende dingen.

Is een miljardairsbelasting hetzelfde als een bedrijfsbelasting?

Nee. Een heffing die zich op vermogende personen richt, is niet automatisch een belasting over de winst of omzet van hun onderneming. Om het zakelijke effect te beoordelen, moet eerst duidelijk zijn wie belastingplichtig is, wat wordt belast en welke uitzonderingen gelden.

Bij belastingplannen rond grote vermogens zijn doorgaans deze vragen relevant:

• Wie valt eronder? De eigenaar, de onderneming of een andere juridische entiteit?

• Wat is de grondslag? Inkomen, bezit, vermogensgroei of een specifieke transactie?

• Wanneer ontstaat de verplichting? Jaarlijks, eenmalig of bij verkoop?

• Hoe wordt ondernemingsbezit gewaardeerd? En wat betekent dat voor de beschikbare liquiditeit?

Dit zijn beoordelingsvragen, geen beschrijving van de precieze Californische regeling. Zonder de voorsteltekst zijn daarover geen betrouwbare conclusies te trekken.

Waarom kan ondernemingsvermogen een liquiditeitsvraag oproepen?

Vermogen op papier is niet hetzelfde als vrij besteedbaar geld. Een ondernemer kan een waardevol aandelenbelang hebben, terwijl het grootste deel van het beschikbare geld nodig is voor de bedrijfsvoering.

Een fictief voorbeeld maakt dat onderscheid concreet: een oprichter bezit aandelen met een geschatte waarde van € 20 miljoen, maar heeft privé € 200.000 beschikbaar. Dat betekent niet dat die oprichter onder het Californische voorstel zou vallen. Het illustreert uitsluitend waarom bij iedere vermogensheffing naast waardering ook betaalbaarheid aandacht verdient.

Of een belasting daadwerkelijk tot verkoop van aandelen, dividenduitkeringen of andere financieringskeuzes leidt, hangt af van de regeling en de persoonlijke situatie.

Wat kunnen Nederlandse ondernemers hiermee doen?

De Californische uitslag verandert op zichzelf niets aan Nederlandse belastingregels. Wie een Amerikaanse vestiging, investeerder of aandeelhouder heeft, kan de berichtgeving wel gebruiken om de eigen informatievoorziening te toetsen.

Werk daarbij in drie stappen:

1. Stel de status vast. Gaat het om een idee, een formeel voorstel, aangenomen wetgeving of een afgewezen maatregel?

2. Bepaal de mogelijke betrokkenheid. Onderzoek of uw onderneming of een aandeelhouder überhaupt binnen de reikwijdte valt.

3. Reken alleen met onderbouwde scenario’s. Laat een adviseur de relevante tekst beoordelen voordat u investeringen, uitkeringen of een vestigingskeuze aanpast.

Meer zakelijke duiding vindt u in de rubriek Financieel & Juridisch van Nederland in Business.

De bruikbare les uit Californië is niet dat belastingdruk voortaan daalt of dat investeren er automatisch aantrekkelijker wordt. Het is dat fiscale besluitvorming onzeker blijft totdat duidelijk is wat daadwerkelijk geldt, voor wie en vanaf wanneer.