Private Miljoenennota: Nederlandse spaarberg van € 550 miljard verliest naar schatting € 9,5 miljard aan koopkracht

Nederlandse huishoudens hebben samen ruim € 550 miljard aan spaargeld, meer dan de € 486 miljard die de overheid dit jaar uitgeeft. Tegelijkertijd zijn forse investeringen nodig om de Nederlandse economie te laten groeien en concurrerend te houden. Een groot deel van het particuliere vermogen blijft echter op spaarrekeningen staan en verliest door het verschil tussen spaarrente en inflatie naar schatting € 9,5 miljard per jaar aan koopkracht.

Dat staat in de Private Miljoenennota, die investeringsplatform Carbon Equity vandaag, een dag voor Prinsjesdag, publiceert. Waar op Prinsjesdag de vraag centraal staat wat de overheid met € 486 miljard doet, draait Carbon Equity die vraag om: wat doen Nederlanders met de ruim € 550 miljard die zij op hun spaarrekeningen hebben staan? Carbon Equity pleit onder meer voor een eenvoudige en fiscaal aantrekkelijke Nederlandse Investeringsrekening naar Zweeds model, om beleggen toegankelijker te maken.

Kapitaal voor toekomstige groei
De oproep komt tegen de achtergrond van een grote investeringsopgave. Zowel het Europese rapport van Mario Draghi als het Nederlandse groeirapport van voormalig ASML-topman Peter Wennink wijzen op het belang van investeringen in onder meer digitalisering en AI, life sciences en biotech, veiligheid en weerbaarheid en energie- en klimaattechnologie.

Daarvoor kan niet alleen naar de overheid worden gekeken. Een groot deel van de Rijksbegroting gaat naar sociale zekerheid, zorg, onderwijs en defensie. Investeringen in nieuwe bedrijven, technologie, onderzoek, fabrieken en infrastructuur komen in Europa juist voor een groot deel uit private handen.

Tegelijkertijd beleggen Nederlandse huishoudens relatief weinig van hun vermogen. Van het vermogen dat zij buiten hun woning en pensioen hebben, is 23 procent belegd*. Gemiddeld in de Europese Unie ligt dat op 36 procent. Veel vermogen blijft daarmee op spaarrekeningen staan, terwijl de gemiddelde spaarrente in juli 1,48 procent bedroeg tegenover een inflatie van 3,2 procent*.

Volgens onderzoek* van de AFM spelen daarbij vooral gebrek aan kennis, de perceptie van risico en een gebrek aan interesse een rol. Die factoren hangen bovendien met elkaar samen: wie minder weet over beleggen, kan risico’s moeilijker inschatten en zal minder snel geneigd zijn om zich erin te verdiepen.

Spaargeld in beweging krijgen
Carbon Equity ziet de introductie van een Nederlandse Investeringsrekening als een belangrijke stap om een deel van dat vermogen in beweging te krijgen. Naar voorbeeld van de Zweedse ISK moet zo’n rekening beleggen eenvoudiger en fiscaal aantrekkelijker maken voor huishoudens die naast hun financiële Nibudbuffer geld voor langere tijd kunnen missen.

In Zweden wordt niet iedere afzonderlijke transactie of dividenduitkering belast, maar de rekening als geheel. Een Nederlandse variant zou volgens Carbon Equity eenvoudig beschikbaar moeten zijn via banken, brokers en vermogensbeheerders, met toegang tot breed gespreide aandelen- en beleggingsfondsen. Ook kan worden gedacht aan een fiscale vrijstelling voor vermogen dat via zo’n rekening wordt belegd.

Daarnaast pleit Carbon Equity ervoor om te voorkomen dat Box 3 langetermijninvesteringen ontmoedigt. Bij illiquide beleggingen, zoals venture capital en private equity, ligt belastingheffing op het moment dat rendement daadwerkelijk wordt gerealiseerd volgens het investeringsplatform meer voor de hand dan belasting over een waardestijging die alleen op papier bestaat.

Financiële educatie blijft daarbij belangrijk. Meer kennis kan mensen helpen risico’s beter in te schatten en weloverwogen keuzes te maken. Maar educatie alleen is volgens Carbon Equity niet genoeg zolang beleggen ingewikkelder en fiscaal onzekerder blijft dan sparen.

Jacqueline van den Ende, CEO van Carbon Equity: “Nederland heeft geen tekort aan geld. We moeten mensen alleen veel meer mogelijkheden geven om met hun vermogen mee te bouwen aan de economie van morgen. Zo kunnen particuliere vermogens een veel grotere rol spelen in de groei en innovatie die Nederland de komende decennia nodig heeft.”

De volledige Private Miljoenennota van Carbon Equity is hier te lezen.