AI als de nieuwe vakdocent: kans of risico voor werkgevers?

De krapte op de arbeidsmarkt zet organisaties onder druk. Vacatures blijven openstaan, terwijl het opleiden van nieuwe medewerkers tijd en capaciteit kost die er vaak niet is. Kunstmatige intelligentie wordt steeds vaker genoemd als oplossing: sneller leren, schaalbaar ontwikkelen, minder afhankelijkheid van trainers en docenten. Maar hoe realistisch is dat beeld?

Volgens Tom Bos, CEO van online opleider SkillsTown, biedt AI zeker heel veel mogelijkheden. Maar hij laat ook een waarschuwing horen. “Medewerkers die niet AI-geletterd zijn kunnen ook dingen compleet verkeerd aanleren als de invulling van de AI-gestuurde leeromgeving niet professioneel wordt ingericht. Want waar AI het leren versnelt en toegankelijker maakt, ontstaat tegelijk een nieuwe spanning: snelheid versus kwaliteit.”

AI leeromgeving als hefboom
“De vraag naar scholing groeit sneller dan we die met traditionele opleidingsvormen kunnen bijbenen” stelt Bos. “Daarom heb je technologie nodig. Niet als vervanger, maar als hefboom.” Bos ziet de inzet van AI als logisch gevolg van de veranderende arbeidsmarkt. Het probleem is volgens hem niet zozeer het aantal beschikbare mensen, maar de mate waarin hun vaardigheden aansluiten op wat organisaties nodig hebben. “Er is vaak sprake van een tekort aan inhoudelijke kennis. Die lacune moeten we vullen. Daardoor zal de vraag naar scholing toenemen, maar tegelijkertijd zien we het aantal ervaren medewerkers, die hun collega’s hierin kunnen begeleiden, afnemen omdat ervaren mensen met (vervroegd) pensioen gaan. Dus wie leidt dan de nieuwe generatie op, zodat ze op professionele wijze de oude generatie op kunnen volgen?”

AI als leermeester
Juist daar kan technologie helpen. Door kennis sneller beschikbaar te maken en leerpaden flexibeler in te richten, kunnen medewerkers zich gerichter ontwikkelen. Online platforms zoals die van SkillsTown maken het mogelijk om leren onderdeel te maken van het dagelijks werk, in plaats van een los traject naast de praktijk. Toch waarschuwt Bos voor een te simpele conclusie. “AI kan uitleg geven, structuur bieden en medewerkers ondersteunen bij hun ontwikkeling, maar het kan geen vakmanschap aanleren in de volle betekenis van het woord. Daarvoor ontbreekt iets fundamenteels: praktijkervaring. In een vak gaat het niet alleen om weten wat je moet doen, maar ook om aanvoelen wanneer iets wel of niet werkt. En precies dat onderscheid maakt dat AI nooit volledig de rol van vakdocent kan overnemen.”

Kwaliteit vs snelheid
Binnen SkillsTown wordt technologie daarom bewust gecombineerd met didactiek en begeleiding. Want technologie alleen is niet genoeg, het is juist die combinatie die bepaalt of leren daadwerkelijk iets oplevert. “Medewerkers hoeven niet meer te wachten op een training, maar kunnen direct ondersteuning krijgen. Dat maakt leren laagdrempelig en schaalbaar. Tegelijkertijd leidt het tot een andere rolverdeling binnen organisaties. Waar vroeger de docent centraal stond, verschuift het zwaartepunt naar de werkvloer. Want zonder context, feedback en correctie kan dat leiden tot oppervlakkig leren. Medewerkers werken sneller, maar niet noodzakelijk beter.”

Maak je medewerkers AI-geletterd
Dat risico wordt nog groter naarmate AI overtuigender wordt. Antwoorden klinken logisch, zijn goed geformuleerd en geven de indruk van autoriteit. Maar zonder kritische toetsing blijft onduidelijk of ze ook werkelijk kloppen of passen binnen de specifieke praktijk van een organisatie. Bos maakt duidelijk dat technologie altijd ingebed moet zijn in een breder leerproces. “Het gaat niet alleen om kennis overdragen, maar om gedrag en ontwikkeling stimuleren. Dat vraagt iets van werkgevers. Niet alleen investeren in tools, maar vooral in de manier waarop leren wordt georganiseerd. Veel bedrijven denken nog in opleidingen: een cursus volgen, een certificaat halen, en weer door. Maar de werkelijkheid verschuift naar continu ontwikkelen, precies op het moment dat de praktijk erom vraagt. AI past goed in die ontwikkeling, omdat het leren dichter op het werk brengt. Maar je moet er dan wel voor zorgen dat je medewerkers voldoende AI-geletterd zijn, zodat ze op een kritische en doelgerichte manier leren wat ze nodig hebben." Collega’s, leidinggevenden en ervaren professionals worden belangrijker als referentiepunt. Zij geven de context, corrigeren en bepalen wat ‘goede kwaliteit’ is. AI ondersteunt dat proces, maar neemt het niet over.”

Mensen bepalen de richting
“Technologie maakt leren toegankelijk, maar het zijn mensen die bepalen wat waardevol is”, besluit Bos. “Organisaties die AI combineren met begeleiding en duidelijke kwaliteitsnormen, kunnen vakmanschap versneld opbouwen. Praktijkervaring, feedback en kritisch vermogen bepalen uiteindelijk of iemand een beroep beheerst. AI verandert de manier waarop we leren, maar niet wat leren in essentie is. Dat doen we nog altijd zelf.”